In 2019 won woongebouw het Schip de Amsterdamse Nieuwbouwprijs. Wacht even… In 2019? Dit project is toch veel ouder? Ja, natuurlijk. Dit prachtige bouwblok is uit 1921. Het plan Zuid van Berlage moest nog gebouwd worden. De eerste wereldoorlog was nog maar net afgelopen. Er was weer geld. Er was weer hoop. Toonbeeld van die nieuwe tijd was dit complex met arbeiderswoningen, een postkantoor en een school. De nog jonge architect Michel de Klerk smeedde deze gebouwen tot één geheel in een vormentaal die het ambacht van de arts en crafts beweging combineerde met de vrije kunstopvattingen van het expressionisme. Het is misschien wel het hoogtepunt van de Amsterdamse School. Vrijer vormgegeven dan de woongebouwen in plan Zuid die onder het strenge oog van Berlage en de schoonheidscommissie werden opgetrokken. Michel de Klerk maakte dat nauwelijks meer mee. Hij sterft in 1923 op zijn 39e verjaardag aan een longontsteking.
Zelfs de nieuwbouwprijs in 2019 ging niet postuum naar Michel de Klerk. Op het podium voor deze publieksprijs klommen de renovatie-architect, de groot-onderhoud-aannemer, een nieuwe bewoner en iemand van de wooncorporatie die het gebouw tegenwoordig beheert. De bewoner merkte terecht op dat de grootste prijs die hij gewonnen had was dat hij in dit prachtige werk mocht wonen. De aannemer en de architect die de renovatie verzorgden hebben zonder meer knap werk verricht. Het Schip staat er prachtig bij, het heeft energielabel A gekregen zonder dat je daar aan de buitenkant iets aan af ziet.
Tegelijkertijd heeft het natuurlijk iets treurigs dat de nieuwbouwprijs naar een project van een eeuw geleden gaat. Helemaal toen in 2022 het publiek het Schip uitkoos als “Best of 15 Years”. Heeft de Amsterdamse architectuur de afgelopen 100 jaar stil gestaan? Grasduinend door de projecten die de Nieuwbouwprijs wonnen zien we inderdaad veel pogingen om de ambachtelijkheid van de jaren twintig te evenaren. Zoals wel vaker blijkt het origineel dan toch beter. In zoverre begrijp ik de vox populi.
In 2023 won the Valley van MVRDV de Amsterdamse nieuwbouwprijs. Geen paleis voor de arbeiders maar een paleis voor de nouveau riche op de Zuidas. Het was een sterk jaar met onder andere; HAUT van TeamV, de Bocht van LevS, de Jacoba van NineDots, het Sluishuis van BIG en de Groenmarkt van Ronald Janssen. Allemaal projecten die zich ontworsteld hebben aan die hang naar vroeger. Het kan dus wel om aansprekend te bouwen in een hedendaagse vormentaal. Met moderne bouwtechniek, duurzame materialen, bijna energieneutraal en voor enkele projecten nog betaalbaar ook. Of die prijs dan naar een “over the top” project op de Zuidas moest gaan daar kun je over twisten maar wat mij betreft was de editie van 2023 om in de newspeak van de Amsterdamse Nieuwbouwprijs te blijven “Better than the 15 years before”
Via deze link is het hele archief van de Nieuwbouwprijs terug te vinden: amsterdamwoont.nl/nieuwbouwprijs
Andere Tijden Architectuur 